AMSTERDAM -  In het kader van de economische crisis opperden onze kabinetspartijen dat iedere discussie bespreekbaar zou moeten zijn. Toen de PvdA opperde om de hypotheekrenteaftrek af te schaffen werden de voor- en tegenstanders snel bekend.

Met de gemeenteraadsverkiezingen in 2010 voor de deur, gevolgd door landelijke verkiezingen in het jaar erna, zorgt de discussie over het “H-woord” dat partijen direct lijnrecht tegen over elkaar komen te staan.

Is het goed voor onze economie, slechts een verworven recht, of is het een ongelijke situatie ten opzichte van huurders? Als het om ons heilige huisje gaat lijken er enkel voor- of tegenstanders te zijn. Maar wie goed oplet ziet dat de hypotheekrenteaftrek ieder jaar opnieuw verder wordt beperkt.

Tot 1997 maakte het niet uit op welke manier en waarvoor uw geld leende. De rente die u betaalde was aftrekbaar. Vanaf dat jaar werd de renteaftrek voor consumptieve leningen aan banden gelegd en werd de renteaftrek voor consumptieve leningen in 3 jaar stapsgewijs ongedaan gemaakt. Vanaf dat moment was alleen nog de hypotheekrente aftrekbaar. De definitie werd vervolgens beperkt tot rentes die betrekking hadden op de aankoop of verbouwing van de woning en welke met bonnen gestaafd konden worden. De op dat moment populaire rente op renteconstructies werden van het toneel verdreven.

Sinds 1999, toen werd gesproken over de invoering van ons huidige belastingsysteem, gaat het sneller bergafwaarts en treft het meer en meer ook de “gewone” burger. De Kapitaalverzekering Eigen Woning (KEW) werd ingevoerd en mocht er alleen nog belastingvrij worden gespaard, mits hiermee de hypotheek, verplicht (!), werd afgelost. En eenmaal afgeloste bedragen mogen niet meer fiscaal worden bijgeleend. Vervolgens werd in 2001 de hypotheekrenteaftrek in tijd beperkt tot 30 jaar. Volgens de politiek was dit overigens geen beperking, want een hypotheek liep toch niet langer dan 30 jaar. En als bewijs van hun eigen ongelijk, werd aan bestaande woningbezitters ook een 30-jaarsperiode toegekend, maar tellend vanaf 2001!

In 2004 volgde een forse beperking. De bijleenregeling werd ingevoerd. Mensen die gingen verhuizen mochten tot die tijd iedere nieuwe aankoop weer volledig fiscaal financieren. Door de invoering van de bijleenregeling werd bepaald dat vanaf dat moment de overwaarde ingebracht moest worden in de nieuwe hypotheek. En de overwaarde was niet alleen de zuivere verkoopwinst. Indien de hypotheek daarvoor ooit was gebruikt voor de aflossing van een consumptieve lening of andere consumptieve uitgave, dan werd hiermee geen rekening gehouden. U wordt geacht deze verhoging als verkoopwinst te maken, ook al krijgt u deze “winst” feitelijk niet in handen. Vervolgens werd op dat moment ook nog bepaald dat alleen de aankoopkosten zoals overdrachtsbelasting en notariskosten fiscaal nog mochten worden meegefinancierd. Financieringskosten mocht u niet meer meefinancieren. Deze regeling zal overigens per 1 januari 2010 weer komen te vervallen, zodat er wonderwel een kleine verruiming ontstaat.

Sluipmoordenaar

Eén aspect van de beperking van de renteaftrek is nog onbelicht. Het is misschien wel de meest effectieve sluipmoordenaar als het gaat om de afschaffing of beperking van de hypotheekrenteaftrek; Het eigenwoningforfait. De redenering achter het eigenwoningforfait is dat een eigenaar van een woning een voordeel geniet dat huurders niet hebben. Dat voordeel is vertaald naar het eigenwoningforfait, een bijtelling op het inkomen. Hierdoor is de rente die u betaalt, feitelijk pas aftrekbaar voor het gedeelte dat de rente het forfait overtreft.

Een beperking van de hypotheekrenteaftrek is dus eenvoudig te bereiken door het eigenwoningforfait te verhogen. De hoogte van het forfait wordt bepaald door de WOZ waarde van uw woning te vermenigvuldigen met een bepaald percentage. Het percentage is afhankelijk van de waarde van uw woning. Niet alleen zijn de laatste jaren de woningprijzen fors gestegen, met als gevolg ook de WOZ waardes, ook is in de loop der jaren het forfaitpercentage regelmatig aangepast en verhoogd. Bij een WOZ waarde vanaf 75.000,- krijgt u al te maken met de maximale bijtelling van 0,55% van de waarde. En gold er eerst nog een maximum bijtelling, sinds 2009 geldt geen maximum meer en voor 2010 en verder zal het percentage voor (duurdere) woningen fors gaan oplopen.

Afschaffen kleiner woningregeling per 2010

De meest recente beperking is de afschaffing van de zogenaamde kleiner wonen regeling per 1 januari 2010. Kort gezegd hield deze regeling in dat de bijleenregeling voor mensen die verhuizen naar een goedkopere woning niet van toepassing was. In 2004 was immers door de toenmalig minister van Financiën, Gerrit Zalm, beloofd dat de hypotheekrenteaftrek niet beperkt zou worden. Wie kleiner ging wonen, mocht de hypotheekrente blijven aftrekken tot het niveau van de oude hypotheek. Vijf jaar later blijft van deze belofte niets meer over, als is de motivatie waarom een unieke in zijn soort. De kleiner wonen regeling blijkt in de praktijk namelijk een lastige regeling. En om u de moeilijkheid te ontnemen, is besloten de regeling daarom maar af te schaffen. Makkelijker kunnen ze het ons niet maken, maar wel beperkter.

Blijf alert, ook in het in nieuwe jaar! Want 2010 wordt mogelijk het jaar waarin de tophypotheek, een lening boven de waarde van de woning, wordt verboden. Het argument is dan om u te beschermen tegen overkreditering. Maar als je het mij vraagt, is ook dit weer een een stiekeme stap in de richting van de totale afschaffing van de hypotheekrenteaftrek!